Kopalnia Guido Zabrze

Pod ulicą 3 Maja w Zabrzu kryje się miejsce, gdzie można zejść 320 metrów pod ziemię i zobaczyć, jak naprawdę wyglądała praca w śląskiej kopalni węgla. Kopalnia Guido to nie kolejne muzeum z gablotami i opisami – to autentyczne wyrobiska, oryginalne maszyny górnicze i labirynt korytarzy, którymi jeszcze kilkadziesiąt lat temu chodzili górnicy. Dziś to największe muzeum węgla w Polsce i najgłębsza trasa turystyczna w polskim górnictwie węglowym.

Sama historia tego miejsca przypomina serial o pechowcach. Założona w 1855 roku przez hrabiego Guido Henckel von Donnersmarcka kopalnia od początku przynosiła więcej problemów niż zysków.

Historia kopalni, która nie chciała się udać

Już przy drążeniu pierwszego szybu napotkano takie trudności, że prace trzeba było zacząć od nowa w innym miejscu. Gdy w końcu rozpoczęto wydobycie, okazało się, że pokłady węgla są nierównomierne i przesunięte przez ruchy tektoniczne. Jakby tego było mało, w czasie prac przerwano warstwę wodonośną i część kopalni po prostu zalało. Po osuszeniu i ponownym podjęciu wydobycia sięgnięto głębiej, ale węgla było mniej niż oczekiwano, a jego jakość pozostawiała wiele do życzenia.

Od 1912 roku kopalnia nie służyła już do wydobycia węgla, tylko do odwadniania sąsiednich kopalń. W 1928 roku ją unieruchomiono. Prawdziwe drugie życie zaczęło się dopiero w 1967 roku, kiedy przekształcono ją w zakład doświadczalny – Kopalnię Doświadczalną M-300. Testowano tu nowe maszyny i urządzenia górnicze, przy okazji wydobywając symboliczne ilości węgla. Te pamiątki z tamtego okresu można zobaczyć do dziś.

W 1982 roku wpisano ją do rejestru zabytków, a w 2007 oficjalnie udostępniono turystom jako Zabytkową Kopalnię Węgla Kamiennego Guido. Najpierw otwarto poziom 170 metrów, rok później poziom 320, a w 2015 roku także podpoziom 355 metrów. Od 2013 roku kopalnia wchodzi w skład Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

Kopalnia Guido to druga najgłębiej położona trasa turystyczna w europejskim górnictwie węglowym. Głębiej można zjechać tylko w kopalni soli w Kłodawie, gdzie zwiedzanie odbywa się na głębokości 600 metrów.

Co zobaczysz 320 metrów pod ziemią

Wizyta w kopalni zaczyna się na powierzchni, gdzie po założeniu charakterystycznego górniczego stroju (kask, lampa, pasek) można wsiąść do oryginalnej klatki szybowej. Zjazd na głębokość 320 metrów to już samo w sobie przeżycie – ciemność, charakterystyczny zapach i świadomość, że nad głową jest ponad trzysta metrów ziemi.

Na dole czeka labirynt korytarzy i chodników, gdzie można zobaczyć prawdziwe wyrobiska górnicze. Nie są to rekonstrukcje ani makiety – to autentyczne miejsca pracy, zachowane w niemal oryginalnym stanie. Działające maszyny górnicze pokazują, jak wyglądała eksploatacja węgla w różnych okresach. Można przejechać się podziemną kolejką, którą górnicy transportowali urobek i materiały.

W zależności od wybranej trasy zwiedzania czeka różny program. „Mroki Kopalni” to najbardziej klimatyczna opcja, gdzie można doświadczyć ciemności takiej, jaka panowała w kopalni przed erą elektryczności. „Podziemna Szychta” pokazuje, jak wyglądała typowa zmiana pracy górnika. „Podziemny Spacer Górniczy” to spokojniejsza wersja dla tych, którzy chcą poznać historię bez zbędnych emocji.

Najgłębszy pub w Europie

Jedną z najbardziej zaskakujących atrakcji jest Hala Pomp – najgłębiej położony pub w Europie. Trudno o bardziej niecodzienne miejsce na wypicie piwa niż 320 metrów pod ziemią, w dawnej hali maszyn górniczych. Przestrzeń ta służy dziś nie tylko jako pub, ale też jako sala konferencyjna i eventowa.

Pod ziemią znajdują się cztery komory przystosowane do potrzeb konferencyjno-szkoleniowych: Komora Badawcza nr 8, Komora Kompresorów, Hala Pomp i jeszcze jedna przestrzeń. Każda może pomieścić od 80 do 180 osób. To sprawia, że kopalnia to nie tylko atrakcja turystyczna, ale też jedno z najbardziej oryginalnych miejsc na organizację eventów biznesowych w Polsce.

Z uwagi na różnice ciśnień, zwiedzanie poziomu 320 metrów odradzane jest osobom z ciężkimi schorzeniami. Kobiety w ciąży powinny skonsultować się z lekarzem przed wizytą.

Dla kogo jest Kopalnia Guido

To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego, kto szuka czegoś więcej niż standardowe zwiedzanie. Rodziny z dziećmi znajdą tu edukacyjną przygodę – dzieciaki będą zachwycone jazdą w ciemności i możliwością zobaczenia prawdziwych maszyn górniczych. Dla starszych dzieci to świetna lekcja historii przemysłowej Śląska, znacznie ciekawsza niż podręcznikowe opisy.

Miłośnicy techniki i historii przemysłu docenią autentyczność miejsca i możliwość zobaczenia oryginalnych rozwiązań technicznych z różnych epok górnictwa. Osoby szukające nietypowych doświadczeń znajdą tu coś, czego nie da się przeżyć w wielu innych miejscach w Polsce.

Warto jednak pamiętać, że to nie jest miejsce dla osób z klaustrofobią lub problemami z poruszaniem się. Pod ziemią panuje specyficzny mikroklimat, temperatura wynosi około 14-16 stopni Celsjusza przez cały rok, więc nawet latem warto zabrać coś cieplejszego. Wilgotność jest wysoka, a niektóre fragmenty tras wymagają schodzenia po stromych schodach.

Praktyczne informacje – ceny i godziny otwarcia

Zwiedzanie odbywa się wyłącznie w grupach z przewodnikiem, więc warto zarezerwować bilety wcześniej, szczególnie w weekendy i podczas wakacji. Trasy różnią się długością i poziomem trudności, co przekłada się na czas trwania – od około 2 do 3 godzin.

Ceny biletów zależą od wybranej trasy. Standardowa trasa na poziom 320 metrów kosztuje około 50-70 zł dla dorosłych, z ulgami dla dzieci, studentów i seniorów. Rodziny mogą skorzystać z biletów rodzinnych, które są nieco tańsze niż suma biletów indywidualnych. Dokładne ceny i dostępność tras najlepiej sprawdzić na stronie internetowej muzeum przed wizytą, ponieważ mogą się zmieniać w zależności od sezonu.

Kopalnia jest otwarta przez cały rok, choć godziny otwarcia różnią się w zależności od sezonu. W sezonie letnim (kwiecień-październik) zazwyczaj czynna jest od wtorku do niedzieli, w zimie może być krótsza dostępność. Poniedziałki są zazwyczaj dniami wolnymi od zwiedzania.

Jak dojechać do Kopalni Guido

Kopalnia znajduje się przy ulicy 3 Maja 93 w Zabrzu, w centrum miasta. Dla zmotoryzowanych jest to lokalizacja bardzo dogodna – parking znajduje się bezpośrednio przy obiekcie. Z Katowic to około 15-20 minut jazdy samochodem, z Gliwic podobnie.

Komunikacja miejska też dobrze obsługuje to miejsce. Do kopalni można dojechać autobusami i tramwajami – przystanek znajduje się w odległości krótkiego spaceru. Z dworca kolejowego w Zabrzu to około 10-15 minut tramwajem lub autobusem.

Na samą wizytę warto zarezerwować co najmniej 3-4 godziny, licząc czas na dotarcie, przygotowanie do zjazdu, zwiedzanie i powrót na powierzchnię. Jeśli planuje się też wizytę w Hali Pomp na piwo lub posiłek, dobrze dodać jeszcze godzinę.

Kopalnia Guido wraz ze Sztolnią Królowa Luiza tworzą kompleks Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, które stara się o wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Warto też wiedzieć, że na terenie kompleksu znajduje się Hostel Guido przy ulicy 3 Maja 93a – przydatna opcja dla tych, którzy chcą połączyć zwiedzanie kopalni z dłuższym pobytem w regionie i poznaniem innych atrakcji Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego.

Na powierzchni dostępne są też eleganckie sale wystawowe i konferencyjne: Sala Łańcuszkowa, Sala Sprężarek, Rozdzielnia 6kV oraz Sala Witrażowa. Dla większych eventów przygotowano przestrzenie zewnętrzne – Strefę Carnall o powierzchni 6200 metrów kwadratowych i Park 12C o powierzchni 12800 metrów kwadratowych.