Zamek w Starych Tarnowicach

W Starych Tarnowicach, dzielnicy Tarnowskich Gór na Górnym Śląsku, stoi renesansowy zamek z XVI wieku, który przeszedł niesamowitą przemianę – od ruiny do jednego z ciekawszych obiektów zabytkowych w regionie. To miejsce, gdzie historia spotyka się z dobrze przemyślaną ofertą dla rodzin, a arkadowy dziedziniec przypomina o czasach, gdy po tych kamiennych posadzkach chodzili możni rycerze i arystokraci.

Historia zamku w Starych Tarnowicach

Zamek powstał w latach 1520-1570 z inicjatywy rycerza Piotra Wrochema i jego rodu. Budowla od początku miała imponować – wzniesiona z kamienia, na planie kwadratu, z czterema piętrowymi skrzydłami otaczającymi dziedziniec. W południowo-wschodnim narożniku stanęła trzykondygnacyjna wieża wzmocniona szkarpami, a dziedziniec otoczono krużgankami – na parterze arkadowymi wspartymi na filarach, na piętrze z kolumnami.

Przez wieki zamek zmieniał właścicieli jak rękawiczki. W XVII wieku należał do Baltazara Ohm Januszewskiego, potem trafił w ręce Georga von Gusnard, a w 1820 roku kupił go hrabia Karol Łazarz Henckel von Donnersmarck. Każdy z właścicieli zostawiał swój ślad – przebudowy w XVIII i XIX wieku znacząco zmieniły pierwotny wygląd. Powiększono skrzydło północne, przebudowano sień wjazdową, zamurowano krużganki. Do budowy używano cegły, co kontrastowało z oryginalnym kamiennym materiałem.

Dobra tarnowickie zostały przekształcone w fideikomis dla Krafta Henckla von Donnersmarck, który odziedziczył je w 1916 roku, ale wolał mieszkać w nowym pałacu zbudowanym w pobliżu Rept.

Od ruiny do perły architektury

Po II wojnie światowej zamek przeszedł w ręce państwa i stał się własnością PGR-u. Rozpoczął się najgorszy okres w jego historii. Oryginalne wyposażenie zostało częściowo zniszczone, częściowo rozkradzione – niestety również przez miejscowych mieszkańców. Obiekt popadał w ruinę przez kilkadziesiąt lat, aż do początku XXI wieku.

Prawdziwy zwrot nastąpił 31 maja 2000 roku, kiedy kompleks kupiło małżeństwo Krystyna i Rajner Smolorz. Podjęli się monumentalnego zadania – rekonstrukcji i remontu na szeroką skalę. W 2005 roku powstała Fundacja Kompleks Zamkowy Tarnowice Stare, która koordynowała prace renowacyjne. Efekt? W 2011 roku odbyło się uroczyste otwarcie wnętrz zamku dla zwiedzających.

Co można zobaczyć podczas zwiedzania

Największą atrakcją jest dziedziniec otoczony arkadowymi krużgankami – to prawdziwa perła renesansowej architektury na Górnym Śląsku. Spacer pod tymi arkadami to podróż w czasie, zwłaszcza gdy słońce rzuca cienie na kamienne elementy.

Wewnątrz czeka szereg komnat z historycznym wyposażeniem. Można podziwiać renesansowe szafy, barokowe sekretery i secesyjne sypialnie – każde pomieszczenie reprezentuje inną epokę. Jedno z pomieszczeń muzealnych prezentuje kolekcję narzędzi rzemieślniczych związanych z meblarstwem, wyeksponowanych w innowacyjny sposób.

Dla dzieci przygotowano specjalną ofertę. Działa tu Szkoła Magii i Czarodziejstwa – koncepcja, która sprawia, że młodsi zwiedzający traktują wizytę nie jak nudną lekcję historii, ale jak przygodę. Organizowane są lekcje muzealne, warsztaty artystyczne i różnego rodzaju wydarzenia tematyczne.

W zamku można zorganizować pasowanie na ucznia – uroczystość w zamkowej komnacie z pewnością zostanie w pamięci pierwszoklasistów na długo.

Dla kogo to miejsce

Zamek w Starych Tarnowicach to dobry wybór dla rodzin z dziećmi w różnym wieku. Młodsze dzieci zainteresuje Szkoła Magii, starsze docenią historyczne wnętrza i opowieści o dawnych właścicielach. Miłośnicy architektury znajdą tu autentyczne renesansowe detale, a osoby zainteresowane rzemiosłem – ciekawą kolekcję narzędzi.

To też opcja na deszczowy dzień, gdy plany piknikowe idą w kąt. Zwiedzanie odbywa się wewnątrz, a oferta edukacyjna sprawia, że wizyta ma sens nawet dla tych, którzy zwykle omijają muzea szerokim łukiem.

Restauracja Renesans i dodatkowe atrakcje

Na terenie kompleksu działa Gospoda u Wrochema oraz Restauracja Renesans, gdzie można zjeść obiad w klimatycznych wnętrzach. Jest też hotel, co otwiera możliwość dłuższego pobytu i zwiedzania okolicy – w Tarnowskich Górach znajduje się wpisana na listę UNESCO Zabytkowa Kopalnia Srebra ze Sztolnią Czarnego Pstrąga.

W pobliżu warto zajrzeć do kościoła Św. Marcina, Parku Repeckiego z tężnią solankową. Zamek może być punktem wyjścia do szerszej wycieczki po regionie.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Zamek znajduje się w Starych Tarnowicach, które są dzielnicą Tarnowskich Gór. Dojazd samochodem jest prosty – kompleks ma parking dla zwiedzających. Z centrum Tarnowskich Gór to zaledwie kilka minut jazdy.

Na zwiedzanie warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. Jeśli planujecie warsztat lub lekcję muzealną dla dzieci, czas wydłuża się do 2,5-3 godzin. Aktualne ceny biletów, godziny otwarcia i szczegóły oferty edukacyjnej najlepiej sprawdzić na stronie komplekszamkowy.pl lub profilu na Facebooku Kompleks Zamkowy Stare Tarnowice, ponieważ mogą się zmieniać w zależności od sezonu i organizowanych wydarzeń.

Warto wcześniej zadzwonić lub napisać, jeśli planujecie wizytę z większą grupą lub chcecie skorzystać z warsztatów – niektóre atrakcje wymagają wcześniejszej rezerwacji. Zamek organizuje też eventy tematyczne w ciągu roku, na przykład Dziady na Zamku jesienią, więc można trafić na coś specjalnego.