Przewiązka – 1907 rok Mysłowice

Przewiązka w Mysłowicach to kładka nad ulicą Powstańców, która kryje w sobie jedną z najbardziej poruszających historii migracyjnych w Europie. Ten niewielki, modernistyczny łącznik z 1907 roku był ostatnim fragmentem Starego Kontynentu, jaki widziało prawie półtora miliona ludzi wyruszających za ocean w poszukiwaniu lepszego życia.

Trudno dziś wyobrazić sobie skalę tego zjawiska. Mysłowice na początku XX wieku były największą stacją emigracyjną w Europie Środkowej – miejscem, gdzie spotykały się granice trzech imperiów i gdzie załatwiano formalności przed wielką podróżą do Ameryki.

Historia stacji emigracyjnej w Mysłowicach

W 1894 roku Mysłowice stały się oficjalnym centrum emigracyjnym dla ludności z Austrii, głównie Galicji, oraz Węgier. Decyzją Prezydenta Rejencji Opolskiej powstała tu Stacja Rejestracyjna dla Wychodźców z międzynarodowym zasięgiem. Koncesję na jej prowadzenie otrzymał Max Weichmann – spedytor kolejowy i agent emigracyjny, który szybko rozwinął działalność do niespotykanych rozmiarów.

Początkowo wszystko działo się w budynkach dworcowych. Emigranci po załatwieniu formalności czekali w ciasnej salce przy poczekalni. Dopiero w 1900 roku przeniesiono agenturę do okazałej kamienicy przy obecnej ulicy Powstańców 23.

Budynek był jednak po drugiej stronie ulicy niż dworzec. I tu pojawił się problem – jak bezpiecznie przeprowadzić tysiące ludzi z bagażami przez ruchliwą ulicę? Rozwiązaniem była Przewiązka.

Most westchnień nad ulicą Powstańców

Wybudowana w 1907 roku (choć niektóre źródła podają rok 1908) kładka połączyła siedzibę agentury z pierwszym peronem stacji kolejowej. Konstrukcję wykonano w stylu modernistycznym, przykryto mansardowym dachem z neobarokowym hełmem i ozdobiono niewielką wieżyczką. To właśnie ta charakterystyczna wieżyczka stała się rozpoznawalnym symbolem miejsca.

Tędy szli wszyscy – z tobołami, walizkami, nadzieją i strachem przed nieznanym. Potocznie zaczęto nazywać ją mostem westchnień, bo dla wielu był to ostatni punkt przed definitywnym pożegnaniem z ojczyzną. Wielu z tych ludzi nigdy już nie wróciło.

Do 1914 roku przez Stację Emigracyjną w Mysłowicach przeszło blisko 1,5 miliona osób. Wśród nich byli przodkowie Hillary Clinton i aktora Kirka Douglasa. Przez ten sam punkt graniczny przewożono też serce Chopina – wioziła je Ludwika Jędrzejewiczowa, siostra kompozytora, w drodze z Paryża do Warszawy.

Co zostało z tamtych czasów

Przewiązka przetrwała ponad sto lat i nadal stoi nad ulicą Powstańców. Można ją zobaczyć z poziomu ulicy – najbardziej efektownie prezentuje się od strony południowej, gdzie widoczna jest cała konstrukcja z charakterystyczną wieżyczką. Budynek dawnej agentury emigracyjnej przy ulicy Powstańców 23 również istnieje, choć obecnie służy jako budynek mieszkalny.

Obiekt znajduje się w Parku Promenada, drugim co do wielkości parku miejskim w Mysłowicach. Park rozciąga się wzdłuż Czarnej Przemszy i oferuje przyjemne warunki do spacerów. Wzdłuż głównej alei ustawiono ławki, a dookoła rosną klony, lipy, robinie i głogi.

Przewiązka nie jest obecnie udostępniona do zwiedzania od środka – można ją podziwiać wyłącznie z zewnątrz. To wciąż czynny łącznik, choć oczywiście nie pełni już swojej pierwotnej funkcji.

Plany na przyszłość – oddział muzeum

Miasto ma ambitne plany wobec tego miejsca. Przewiązka ma zostać oddziałem Muzeum Miasta Mysłowice z nowoczesną, multimedialną wystawą poświęconą historii emigracji z Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej do Ameryki na przełomie XIX i XX wieku.

Projekt wymaga pozyskania zewnętrznych środków finansowych, między innymi z programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jeśli się uda, Mysłowice zyskają unikalną atrakcję turystyczną, która może przyciągnąć gości z całego świata – podobnie jak muzeum Ballinstad w Hamburgu, gdzie emigranci z Mysłowic przesiadali się na statki płynące do Londynu i dalej za ocean.

Dla kogo to miejsce

Przewiązka to przede wszystkim punkt dla miłośników historii i osób zainteresowanych tematyką migracji. Miejsce ma szczególne znaczenie dla Polonii amerykańskiej – wielu potomków emigrantów przyjeżdża tu szukać śladów swoich przodków.

Nie jest to jednak typowa atrakcja turystyczna z rozbudowaną infrastrukturą. Raczej miejsce do krótkiego zatrzymania się, zrobienia zdjęć i chwili refleksji. Warto połączyć wizytę z wizytą w pobliskim Muzeum Miasta Mysłowice (ulica Powstańców 1) lub spacer po Parku Promenada.

Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z boiska piłkarskiego należącego do jednego z najstarszych klubów w Polsce – KS Lechia – oraz kortów tenisowych w parku. Dla młodszych dzieci sama kładka może nie być zbyt interesująca, chyba że towarzyszy temu opowieść o ludziach, którzy tędy przeszli.

Jak dojechać i informacje praktyczne

Lokalizacja: ulica Powstańców 23, Mysłowice (Park Promenada)

Dojazd: Przewiązka znajduje się w centrum Mysłowic, w pobliżu dworca kolejowego. Z dworca to dosłownie kilka minut spacerem – wystarczy przejść na ulicę Powstańców. Samochodem można dojechać ulicą Powstańców lub Promenadą, w okolicy są miejsca parkingowe.

Ceny i godziny: Obiekt można oglądać z zewnątrz bezpłatnie o każdej porze. Wnętrze nie jest obecnie dostępne dla zwiedzających.

Czas zwiedzania: Na obejrzenie Przewiązki z zewnątrz wystarczy 10-15 minut. Jeśli planuje się spacer po Parku Promenada lub wizytę w Muzeum Miasta, warto zarezerwować 1-2 godziny.

Dodatkowe atrakcje w pobliżu: Muzeum Miasta Mysłowice, Centralne Muzeum Pożarnictwa, kościół Narodzenia NMP (najcenniejszy barokowy kościół w GOP), Trójkąt Trzech Cesarzy – historyczne miejsce spotkania granic trzech imperiów.