Planetarium Śląskie Chorzów

Planetarium Śląskie w Chorzowie to miejsce, gdzie można zobaczyć gwiazdy niezależnie od pogody i pory dnia. Pod 23-metrową kopułą rozgrywa się spektakl świetlny pokazujący kosmos w sposób, jakiego nie da się doświadczyć przez zwykłe wyjrzenie przez okno. To największe i najstarsze planetarium w Polsce, działające od 1955 roku, które po gruntownej modernizacji łączy historię z najnowszą technologią.

Obiekt stoi na Górze Parkowej w sercu Parku Śląskiego, w zielonym otoczeniu oddalonym od miejskiego zgiełku. Można tu spędzić dwie-trzy godziny, a jeśli dołączy się spacer po parku – spokojnie pół dnia.

Historia planetarium w Chorzowie

Budowę rozpoczęto w 1953 roku z okazji Roku Kopernikowskiego, a uroczyste otwarcie nastąpiło 4 grudnia 1955 roku. Autorem projektu był architekt Zbigniew Solawa, który zaprojektował charakterystyczną kopułę widoczną z daleka między drzewami parku.

Przez dekady centralnym punktem był potężny projektor – niemiecka konstrukcja ważąca 2 tony i mierząca 5 metrów wysokości. Służył wiernie do 2018 roku, kiedy rozpoczęła się era cyfryzacji. Dziś jego miejsce zajął ultranowoczesny system 10 cyfrowych rzutników SONY rozmieszczonych wokół kopuły, zdolnych wyświetlać obrazy w rozdzielczości True 8K.

W 1966 roku Poczta Polska wyemitowała znaczek pocztowy przedstawiający Planetarium Śląskie o nominale 1,55 zł. Powtórzyła to w 2007 roku, wydając znaczek za 3,55 zł w serii „Miasta polskie”.

Co zobaczysz pod kopułą planetarium

Sala projekcyjna mieści 300 wygodnych, rozkładanych foteli ustawionych tak, by każdy miał dobry widok na kopułę. Na horyzoncie umieszczono zrekonstruowaną panoramę przedstawiającą Katowice, Chorzów i Siemianowice Śląskie z 1955 roku – ciekawy kontrast między tym, jak wyglądały miasta w czasach otwarcia planetarium, a tym co widzimy dzisiaj.

Seanse trwają zazwyczaj około 45-60 minut i dzielą się na kilka kategorii. Są programy pokazujące niebo nad Śląskiem i możliwości obserwacji gwiazd z okolicy – „Niebo nad Śląskiem” czy „Wędrówki po nocnym niebie”. To pozycje dla tych, którzy chcą nauczyć się rozpoznawać konstelacje widoczne z własnego podwórka.

Dla najmłodszych przygotowano specjalne seanse: „Z wizytą u Pana Twardowskiego”, „Podróż Małego Księcia” czy „Kometa nad Szwajcarską Doliną”. Są prostsze w odbiorze, krócej trwają i angażują dzieci fabułą zamiast suchych faktów astronomicznych.

Dorośli mogą liczyć na bardziej zaawansowane pokazy zjawisk astronomicznych, wyprawy do odległych galaktyk czy prezentacje najnowszych odkryć kosmicznych. System projekcji pozwala na odtworzenie rzeczywistego układu gwiazd z dowolnego miejsca na Ziemi, w dowolnym czasie – można więc zobaczyć jak wyglądało niebo w dniu własnych urodzin albo jak będzie wyglądać za sto lat.

Obserwatorium astronomiczne i nowe teleskopy

Planetarium to nie tylko pokazy pod kopułą. Integralną częścią obiektu jest obserwatorium astronomiczne, w którym do końca 2023 roku działała luneta z 1955 roku. Zastąpił ją nowoczesny teleskop optyczny PlaneWave CDK700 ze zwierciadłem o średnicy 70 cm i ogniskowej 4,54 metra.

Jednocześnie zainstalowano radioteleskop, co znacznie poszerzyło możliwości badawcze placówki. Teleskop optyczny umożliwia powiększenie oglądanego obiektu nawet 750 razy – przy dobrej pogodzie i odpowiednich warunkach atmosferycznych można zobaczyć detale powierzchni planet, księżyce Jowisza czy pierścienie Saturna.

Obserwacje przez teleskop odbywają się podczas specjalnych seansów i wydarzeń, zwykle wieczorami. Warto śledzić kalendarz planetarium, bo nie każdego dnia jest taka możliwość.

Symulatory lotu kosmicznego – nowa atrakcja

Od niedawna planetarium oferuje coś więcej niż tylko oglądanie – można poczuć się jak astronauta dzięki pięciu ultranowoczesnym symulatorom lotu. Jednoosobowe kapsuły mają możliwość obrotu we wszystkich kierunkach, fotele wyposażono w siłowniki, a pasażerowie korzystają z gogli VR.

Lot zabiera na wysokość 406 kilometrów – do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Podczas symulacji odczuwa się drgania, przeciążenia, a nawet krótkotrwały stan nieważkości. To nie jest zwykły film 360 stopni – kapsuła rzeczywiście się porusza, reagując na to co dzieje się w goглах.

Dodatkową atrakcją jest możliwość zobaczenia z lotu ptaka Parku Śląskiego i okolic planetarium – wirtualna wycieczka nad rejonem, w którym się znajdujesz. Lot symulatorem to osobna atrakcja, płatna dodatkowo i z ograniczoną liczbą miejsc, więc warto rezerwować z wyprzedzeniem.

Symulatory lotu pozwalają doświadczyć przeciążeń startujące rakiety i chwilowego stanu nieważkości – wrażenia są na tyle realistyczne, że niektórzy uczestnicy muszą przerwać lot.

Wystawa „Struktura Wszechświata”

Na pierścieniu okalającym salę projekcyjną urządzono stałą wystawę „Struktura Wszechświata – odległości i pomiar”. To interaktywna ekspozycja pokazująca, jak niewielką cząstką kosmosu jest nasza planeta i jak astronomowie mierzą odległości w przestrzeni kosmicznej.

Wystawę można zwiedzić przed lub po seansie – warto przyjść nieco wcześniej, żeby spokojnie wszystko obejrzeć i nie wpadać w ostatniej chwili. Ekspozycja pomaga zrozumieć skale, o których mowa podczas projekcji pod kopułą.

Dla kogo jest Planetarium Śląskie

To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi od około 5-6 lat znajdą tu seanse dostosowane do młodszych widzów – choć warto pamiętać, że projekcja odbywa się w ciemności, co niektóre maluchy może niepokoić. Starsze dzieci i nastolatki zazwyczaj są zachwycone, zwłaszcza jeśli dołączy się lot symulatorem.

Dorośli bez dzieci również znajdą tu coś dla siebie – seanse o zaawansowanej tematyce astronomicznej, możliwość obserwacji przez teleskop czy po prostu godzina relaksu pod gwiazdami bez wychodzenia z miasta. To także dobry pomysł na nietypową randkę albo wycieczkę dla grupy znajomych.

Miłośnicy astronomii docenią profesjonalizm prezentacji i możliwość zadawania pytań prowadzącym – podczas niektórych seansów odbywają się pokazy na żywo z komentarzem astronoma. Nie każdy wie, że planetarium prowadzi też działalność edukacyjną i badawczą, więc poziom merytoryczny jest wysoki.

Praktyczne informacje – bilety, godziny, dojazd

Planetarium znajduje się przy alei Planetarium 4 w Chorzowie, w obrębie Parku Śląskiego. Dojazd samochodem jest prosty – park ma kilka wjazdów i parkingi obsługujące ruch turystyczny. Z centrum Katowic to około 10-15 minut jazdy.

Komunikacja miejska również dobrze obsługuje ten rejon. Tramwaje i autobusy kursują regularnie, a najbliższe przystanki znajdują się w odległości krótkiego spaceru od planetarium. Dla rowerzystów dostępne są ścieżki rowerowe prowadzące przez park.

Ceny biletów różnią się w zależności od rodzaju seansu i wieku uczestników. Bilety ulgowe przysługują dzieciom, uczniom, studentom i seniorom. Lot symulatorem to osobna opłata. Aktualne cenniki i dostępność miejsc najlepiej sprawdzić na stronie internetowej planetarium przed wizytą.

Godziny otwarcia i repertuar seansów zmieniają się w zależności od sezonu i dnia tygodnia. Zazwyczaj planetarium jest otwarte od wtorku do niedzieli, z przerwą w poniedziałki. Seanse odbywają się o stałych porach, kilka razy dziennie. Warto zarezerwować bilety online, zwłaszcza w weekendy i podczas ferii – sala szybko się zapełnia.

Ile czasu zarezerwować? Sam seans trwa 45-60 minut. Dodając zwiedzanie wystawy, ewentualny lot symulatorem i czas na dotarcie, spokojnie trzeba przeznaczyć 2-3 godziny. Jeśli planuje się połączyć wizytę ze spacerem po Parku Śląskim (co zdecydowanie warto), można zostać na pół dnia.

Kontakt: telefon 32 745-00-55, e-mail [email protected]. Szczegółowe informacje, aktualny repertuar i możliwość rezerwacji biletów dostępne są na stronie www.planetarium.edu.pl.