Galeria Szyb Wilson Katowice

W katowickiej dzielnicy Janów-Nikiszowiec, w miejscu gdzie kiedyś tętniła życiem kopalnia, dziś wystawiane są dzieła sztuki współczesnej. Galeria Szyb Wilson to niecodzienna przestrzeń – prawie 2500 metrów kwadratowych sal ekspozycyjnych urządzonych w zrewitalizowanym budynku dawnej cechowni i łaźni górniczej. To największa prywatna galeria sztuki w Polsce, która od ponad dwóch dekad łączy przemysłową przeszłość Śląska z współczesną sztuką.

Miejsce robi wrażenie już z zewnątrz. Ceglany budynek z 1918 roku zaprojektowany przez braci Emila i Georga Zillmannów zachował swój postindustrialny charakter, choć wnętrze zostało całkowicie przystosowane do funkcji galerii.

Historia szybu Wilson – od kopalni do galerii sztuki

Wszystko zaczęło się w 1826 roku, kiedy powstała kopalnia. W 1864 roku wybudowano dwa bliźniacze szyby – Richthofen i Hulda, które w 1935 roku przemianowano na Wilson I i Wilson II. Nazwa pochodzi od Woodrowa Wilsona, prezydenta Stanów Zjednoczonych. To właśnie przy tych szybach stanęła cechownia i łaźnia dla górników – budynek, który dzisiaj mieści galerię.

Kopalnia funkcjonowała przez kolejne dziesięciolecia jako część większego kompleksu. W latach 1833-1835 większość udziałów wykupiła wrocławska firma Georg von Giesches Erben, która w 1883 roku połączyła przylegające kopalnie w jedną – „Giesche”. Po II wojnie światowej zmieniono nazwę na „Wieczorek”, upamiętniając Józefa Wieczorka, przedwojennego posła na Sejm Śląski i działacza robotniczego, który zginął w obozie w Oświęcimiu.

Gdy kopalnia została zlikwidowana, budynek czekał na nowe przeznaczenie. W 2001 roku Monika Paca-Bros i Johann Bros otworzyli tu galerię sztuki współczesnej. Projekt miał dwa cele – ocalić zabytkowy obiekt przed zniszczeniem i tchnąć nowe życie w postindustrialną dzielnicę.

Galeria Szyb Wilson znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego i co roku uczestniczy w Industriadzie – jednej z największych imprez promujących dziedzictwo przemysłowe regionu.

Co zobaczysz w Galerii Szyb Wilson

Galeria składa się z trzech sal o różnej wielkości – Małej Galerii, Średniej Galerii i Dużej Galerii. Każda ma swój charakter, a surowe wnętrza z ceglanymi ścianami i wysokimi sufitami tworzą ciekawą oprawę dla eksponowanych prac.

Galeria dysponuje własną kolekcją sztuki współczesnej – obrazami, rzeźbami i instalacjami. Można tu zobaczyć dzieła Karola Wieczorka, Andrzeja Urbanowicza, Marka Kamieńskiego, Lecha Kołodziejczyka, Andrzeja Tobisa, Grupy Eco-Industri-Art, Erwina Sówki czy starej Grupy Janowskiej. W zbiorach znajdują się też prace zagranicznych twórców.

Oprócz stałej kolekcji galeria regularnie organizuje wystawy czasowe. Skupia się głównie na promocji młodych, odważnych artystów z Polski i ze świata – malarzy, grafików, fotografów, performerów. To miejsce, gdzie można zobaczyć prace twórców, którzy dopiero zaczynają swoją karierę, ale też już uznanych artystów.

Więcej niż tylko wystawy

Galeria Szyb Wilson to nie tylko przestrzeń wystawiennicza. Odbywają się tu koncerty, spektakle teatralne, happeningi, projekcje filmowe, warsztaty artystyczne i konferencje. To miejsce spotkań i dyskusji o sztuce i kulturze.

W ostatnich latach na terenie galerii organizowano między innymi Festiwal Nowa Muzyka czy Międzynarodowy Festiwal Sztuki Naiwnej Art Naif. Regularnie odbywają się też różnego rodzaju targi. Zdarza się, że na terenie galerii organizowane są nawet wydarzenia kulinarne – niedawno miał tu miejsce Festiwal Pierogów Świata.

Wiele wydarzeń ma wstęp bezpłatny, co czyni galerię dostępną dla szerokiego grona odbiorców. Warto śledzić program na stronie internetowej lub w mediach społecznościowych, bo oferta zmienia się regularnie.

Fundacja Eko-Art Silesia, powołana przez twórców galerii, zajmuje się promocją utalentowanych dzieci i młodzieży, organizując warsztaty i projekty edukacyjne.

Dla kogo jest Galeria Szyb Wilson

To miejsce przede wszystkim dla miłośników sztuki współczesnej i osób ciekawych tego, co dzieje się w polskiej i światowej sztuce. Sam budynek i jego historia zainteresują też fanów architektury poprzemysłowej i dziedzictwa technicznego Śląska.

Nie trzeba być znawcą sztuki, żeby docenić to miejsce. Połączenie surowego, industrialnego wnętrza z nowoczesnymi instalacjami i obrazami tworzy klimat, który sam w sobie jest wart zobaczenia. Dla osób zwiedzających Katowice i okolicę to dobry punkt na mapie, szczególnie jeśli interesuje ich historia górnictwa i rewitalizacja poprzemysłowych obiektów.

Rodziny z dziećmi mogą tu zajrzeć, szczególnie gdy odbywają się warsztaty artystyczne czy wydarzenia rodzinne. Warto jednak sprawdzić wcześniej program – nie wszystkie wystawy będą równie interesujące dla młodszych odbiorców.

Lokalizacja i dojazd do galerii

Galeria znajduje się przy ulicy Oswobodzenia 1 w dzielnicy Janów-Nikiszowiec. To charakterystyczna część Katowic z historyczną zabudową robotniczego osiedla. Samo osiedle Nikiszowiec, wybudowane na początku XX wieku dla górników, jest wpisane do rejestru zabytków i warto poświęcić trochę czasu na spacer po okolicy.

Dojazd samochodem nie sprawia problemów – przed budynkiem znajduje się parking. Komunikacją miejską można dojechać tramwajem lub autobusem – najbliższe przystanki obsługują linie prowadzące z centrum Katowic.

Trzeba jednak pamiętać o jednym – galeria nie jest w pełni dostępna dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Wejście ma jeden stopień i próg w drzwiach. Na parterze znajduje się tylko jedna mała sala, a do głównych sal wystawowych prowadzą schody na piętra. To istotna informacja dla osób z ograniczoną mobilnością.

Godziny otwarcia i informacje praktyczne

Galeria Szyb Wilson jest otwarta codziennie od 9:00 do 19:00. To wygodne godziny, które pozwalają zaplanować wizytę zarówno w ciągu dnia roboczego, jak i w weekend.

Wstęp na wystawy stałe i wiele wydarzeń czasowych jest bezpłatny, choć na niektóre koncerty czy festiwale mogą być sprzedawane bilety. Aktualne informacje o cenach i programie najlepiej sprawdzić na stronie www.szybwilson.org lub zadzwonić pod numer 32 730 32 20.

Na zwiedzanie samych wystaw warto przeznaczyć około godziny, choć jeśli ktoś chce spokojnie obejrzeć wszystkie sale i poczytać opisy, może to zająć dłużej. Jeśli w programie są dodatkowe wydarzenia – koncerty, wykłady, warsztaty – czas wizyty oczywiście się wydłuży.

Kontakt z galerią: [email protected], telefon: 32 730 32 20, faks: 32 730 32 25. Aktualny program wydarzeń można śledzić na profilu Instagram @galeriaszybwilson oraz na Facebooku.